Geen sportschool, wel seks, wijn en 100 worden: op reis naar de 6 Blue zones

Wat als het geheim van een lang leven niet in een laboratorium ligt, maar op een terras op Sardinië met een goed glas rode wijn? Volgens recent onderzoek van National Geographic-fellow Dan Buettner telt de wereld tegenwoordig zes zogeheten Blue Zones waar mensen opvallend gezond stokoud worden. Maar hoe kan het dat juist hier de klok langzamer lijkt te tikken?

Het antwoord schuilt niet in kostbare supplementen of zware sportschoolroutines, maar in een natuurlijk ritme van dagelijkse beweging, hechte sociale netwerken, een helder levensdoel en een grotendeels plantaardig dieet.

Het ontstaan van de ‘blauwe cirkels’

In 2004 ging avonturier en auteur Dan Buettner in samenwerking met National Geographic, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en een team van demografen op zoek naar plekken waar mensen op raadselachtige wijze ouder én vitaler worden dan gemiddeld. Op de wereldkaart tekenden de onderzoekers letterlijk blauwe cirkels rondom regio’s met een uitzonderlijke concentratie honderdjarigen. Zo ontstond het begrip Blue Zone.

Vijf geografische gebieden vormden jarenlang de klassieke kern:

• Sardinië, Italië
• Ikaria, Griekenland
• Nicoya, Costa Rica
• Loma Linda, Californië, Verenigde Staten
• Okinawa, Japan

De stap naar ‘Blue Zone 2.0’ in 2023

In augustus 2023 voegde Buettner daar officieel een zesde plek aan toe: Singapore. Waar de eerste vijf zones historisch en organisch zijn gegroeid door eeuwenoude tradities, bewijst ‘Blue Zone 2.0’ Singapore dat een gezonde leefomgeving ook bewust door beleid en stedenbouw kan worden ontworpen.

Hoewel kritische demografen tegenwoordig terecht nuanceren dat historische geboorteregistraties eind negentiende eeuw niet overal vlekkeloos waren, blijven de leefgewoonten in deze regio’s een inspirerende blauwdruk voor iedereen die bewuster wil leven én reizen.

1. Ogliastra & Bolotana, Sardinië, Italië

Het Italiaanse eiland Sardinië vormde het fundament van het Blue Zone-onderzoek. Wetenschappers ontdekten aanvankelijk dat niet het hele eiland, maar specifiek de afgezonderde bergregio Ogliastra een ongekende concentratie mannelijke honderdjarigen telt. Circa 80% van de bewoners stamt hier direct af van de eerste eilandbewoners, waardoor het zeldzame M26-gen behouden bleef. Dit gen biedt verhoogde bescherming tegen onder meer hart- en vaatziekten.

De genen worden versterkt door een actieve levensstijl: bewoners leggen geregeld steile bergpaden af, werken in hun tuinen en drinken cannonau, een lokale rode wijn met een uitzonderlijk hoog gehalte aan antioxidanten.

In recent onderzoek richtte Dan Buettner echter ook de schijnwerpers op het bergdorp Bolotana in het binnenland. Hier blijkt sprake van een zeldzame piek in vrouwelijke vitaliteit en levensverwachting. Waar veel oorspronkelijke Blue Zones onder druk staan door westerse invloeden, groeit het aantal vrouwelijke honderdjarigen in Bolotana juist gestaag door. De belangrijkste factoren op een rij:

• Unieke sociaal-economische rolverdeling. Omdat veel mannen uit het dorp van oudsher als herder geregeld van huis zijn, vormt de vrouwelijke gemeenschap een hechte, zelfstandige en sociale spil.
• Onbewerkt dieet uit eigen hof. Er zijn geen fastfoodketens in de buurt. De maaltijden bestaan voornamelijk uit bonen, zelfgemaakte pasta’s, seizoensgroenten uit eigen tuin, olijfolie en cannonau-wijn.
• Natuurlijke beweging. Lopen door de steile straatjes en dagelijkse huishoudelijke en agrarische arbeid houden de bevolking tot op hoge leeftijd vitaal.

Hier wil je naartoe op Sardinië

Columbus-hoofdredacteur Mark Mackintosh: ‘De Magdalena-eilanden voor de noordoostkust van Sardinië zijn een bezoek meer dan waard. Vanuit het nabijgelegen plaatsje Palau kun je de boot nemen naar deze prachtige eilandengroep, die is uitgeroepen tot nationaal park. Je zult ogen tekortkomen op de eilanden Spargi, Budelli, Razzoli, Santa Maria, La Maddalena, Santo Stefano en Caprera.’

Sicilië, Sardinië of een onbewoond pareltje: welk Italiaans eiland past bij jou?

2. Nicoya, Costa Rica

Net ten zuiden van de grens met Nicaragua ligt het Costa Ricaanse schiereiland Nicoya. De grootste stimulator van een hoge leeftijd in dit gebied is het hebben van wat de lokale bevolking een plan de vida noemt: een helder levensdoel. Dit resulteert in een positieve instelling en motiveert inwoners om tot op hoge leeftijd actief te blijven binnen een hechte sociale gemeenschap van vrienden en familie.

Hier wil je naartoe in Nicoya

Columbus-tip: ‘Barra Honda is een onbekend nationaal park in de buurt van Nicoya. Naast de vele jungles, regenwouden en vulkanen die Costa Rica kenmerken, biedt dit park een mooie afwisseling. Samen met een gids loop je door de bossen naar een grot toe. Hier daal je met een ladder zeventien meter af en word je rondgeleid door de drie ‘kamers’ van de grot. Zeker de doorgang naar de laatste kamer (die niet voor niks ‘geboortekanaal’ genoemd wordt) moet je behoorlijk klimmen en klauteren om door te kunnen naar het diepste punt van de grot, dertig meter ondergronds.’

Op vakantie in Costa Rica: de leukste bezienswaardigheden en dingen om te doen

3. Ikaria, Griekenland

Het Griekse eiland Ikaria ligt wat geïsoleerd in de Egeïsche Zee, vlak voor de kust van Turkije. Door deze afgezonderde ligging hebben de inwoners een unieke leefstijl behouden. Het dieet bestaat voor een groot deel uit aardappelen, bonen en horta (een verzameling wilde berg- en wildplukgroenten), rijkelijk overgoten met lokale olijfolie.

Inwoners van Ikaria worden gemiddeld acht jaar ouder dan de gemiddelde Europeaan en dementie komt er nauwelijks voor. De sleutel zit naast voeding in het stressvrije tempo van het leven: er is geen gehaast, men neemt geregeld een middagdutje en het sociale leven op de dorpspleinen gaat door tot in de late uurtjes.

Hier wil je naartoe op Ikaria

Columbus-redacteur Joost Smets: ‘Verken het eiland buiten het hoogseizoen om de authentieke gastvrijheid van de eilandbewoners te ervaren. Wandel door bergdorpjes als Christos Raches, waar het dorpsleven pas na negen uur ’s avonds echt op gang komt en winkels tot diep in de nacht openblijven.’

Vakantie in Griekenland: weg van de massa op Ikaria

4. Okinawa, Japan

De Japanse eilandketen Okinawa staat al decennia bekend om de hoge levensverwachting van haar inwoners; nergens ter wereld worden vrouwen gemiddeld ouder. Het geheim schuilt in twee culturele pijlers: ikigai (het hebben van een duidelijk levensdoel) en de moai (een hechte sociale groep die men van kinds af aan behoudt en elkaar een leven lang steunt). Qua voeding hanteren de eilandbewoners het principe hara hachi bu: stop met eten zodra je voor tachtig procent vol zit.

Hier wil je naartoe in Okinawa

Columbus-hoofdredacteur Mark Mackintosh: ‘Maak een uitstapje naar het noordelijke, landelijke gebied Yanbaru. Dit subtropische bosgebied staat bekend om zijn rust en traditionele dorpen waar ouderen nog dagelijks hun eigen goya (bittermeloen) verbouwen in hun tuin.’

Welke Japanse eilanden passen bij jouw reisstijl? Ontdek de veelzijdigheid van Japan

5. Loma Linda, Californië, Verenigde Staten

Ten westen van Los Angeles ligt Loma Linda, waar de zevendagsadventisten rond 1840 hun gemeenschap stichtten. Centraal in dit geloof staat een gezonde leefwijze: aanhangers volgen een vegetarisch dieet, drinken veel water en zijn verzot op geregeld sporten. Ze leven hierdoor gemiddeld tien jaar langer dan het Amerikaanse gemiddelde. Een grote uitzondering ten opzichte van de andere Blue Zones: adventisten roken niet en drinken absoluut geen alcohol.

Hier wil je naartoe in Loma Linda

Columbus-tip: ‘Breng een bezoek aan de lokale boerenmarkten in Loma Linda waar biologische, plantaardige streekproducten centraal staan. Maak een wandeling door de nabijgelegen San Timoteo Canyon voor een inkijkje in het actieve buitenleven dat deze gemeenschap zo typeert.’

6. Singapore (De eerste ‘Blue Zone 2.0’)

Waar de traditionele Blue Zones organisch zijn ontstaan door eeuwenoude tradities, is Singapore het eerste voorbeeld van een ‘Blue Zone 2.0’. Door doordacht overheidsbeleid is de levensverwachting hier de afgelopen decennia razendsnel gestegen tot een van de hoogste ter wereld.

De stad is zo ontworpen dat bewoners geregeld lopen in plaats van de auto nemen. Daarnaast subsidieert de overheid gezonde voeding en worden tabak en suiker zwaar belast.

Hier wil je naartoe in Singapore

Digital contentmanager Vellah Bogle: ‘Bezoek tijdens je reis de historische hawker centres, zoals Lau Pa Sat of Maxwell Food Centre. Deze iconische overdekte eetmarkten staan vermeld op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Je proeft er betaalbare, voedzame gerechten zoals verse vissoep en gestoomde groenten, bereid volgens eeuwenoude culinaire tradities.’

Droom je van een nieuw bestaan over de grens? Dit zijn de beste (en slechtste) landen om naartoe te emigreren

Leefstijlfactoren per Blue Zone vergeleken

Veelgestelde vragen over Blue Zones (FAQ)

Wat is precies een Blue Zone?

Een Blue Zone is een geografisch gebied waar inwoners een opvallend hoge levensverwachting hebben en een groot percentage van de bevolking in goede gezondheid de leeftijd van honderd jaar bereikt. De term werd geïntroduceerd door onderzoeker Dan Buettner en wetenschappers van National Geographic.

Welke nieuwe Blue Zone is er recent bijgekomen?

In 2023 werd Singapore officieel door Dan Buettner uitgeroepen tot de zesde Blue Zone (ook wel ‘Blue Zone 2.0′ genoemd). In tegenstelling tot de traditionele zones is Singapore gevormd door doordacht overheidsbeleid op het gebied van volksgezondheid, stedenbouw en voeding.

Eten mensen in Blue Zones alleen maar vegetarisch?

Nee, de meeste Blue Zones zijn niet volledig vegetarisch, maar het dieet is wel voor zo’n 90 tot 95% plantaardig. Eiwitten worden voornamelijk gehaald uit bonen, linzen, noten en volkoren granen. Vlees wordt gemiddeld slechts zo’n vijf keer per maand gegeten. Loma Linda is hierop de uitzondering, waar de gemeenschap strikt vegetarisch eet.

Is het mogelijk om als toerist een Blue Zone te bezoeken?

Jazeker, alle zes de Blue Zones zijn te bezoeken. Bij een bezoek is het belangrijk om te kiezen voor duurzaam reizen en slow travel: respecteer de lokale cultuur, eet bij kleinschalige traditionele eetgelegenheden en verplaats je zoveel mogelijk te voet of met het openbaar vervoer om het lokale leefritme te ervaren.

Dit overzicht is samengesteld op basis van langlopend demografisch onderzoek van National Geographic-fellow Dan Buettner en het Blue Zones Institute, gecombineerd met demografische analyses van de World Health Organization (WHO). Aanvullende nuanceringen rondom historische bevolkingsregisters zijn ontleend aan demografisch onderzoek van dr. Saul Newman (Australian National University). De praktische reisinformatie en insidertips zijn rechtstreeks afkomstig uit de reisarchieven van Columbus Travel.

Dit artikel werd geschreven door Vellah Bogle, digital contentmanager bij Columbus Travel
Als online redacteur bij Columbus Travel stelt Vellah zichzelf altijd de vraag: ‘Wat willen onze lezers en reizigers nu eigenlijk écht weten?’ Met een Brits-Nederlandse achtergrond reisde ze als kind al de wereld over en die nieuwsgierigheid naar andere culturen en bijzondere verhalen heeft haar nooit meer losgelaten. Tegenwoordig ontdekt ze de wereld met haar gezin, altijd gewapend met haar smartphone en drone om de mooiste beelden vast te leggen. Haar passie naast reizen? Taal!
Deze artikelen schreef Vellah ook voor je

Altijd als eerste op de hoogte van het laatste reisnieuws, de leukste winacties en de beste insidertips? Meld je aan voor de gratis wekelijkse Columbus Travel-nieuwsbrief en/of volg ons op Facebook, Instagram, Linkedin, Spotify en/of YouTube!