De 9 mooiste boswandelingen van Nederland, van de Veluwe tot Zuid-Limburg

Van brede beukenlanen en eeuwenoude landgoederen tot kronkelende paadjes tussen de sparren: Nederland herbergt een verrassende rijkdom aan gevarieerde bossen. Of je nu op zoek bent naar zeldzame wilde dieren op de Veluwe, wilt uitwaaien in de hoogste kustbossen of wil slenteren langs heuvels en holle wegen in Zuid-Limburg, in eigen land vind je altijd een verkwikkende route. We zetten de negen mooiste boswandelingen van Nederland overzichtelijk op een rij, inclusief handige startpunten, praktische routetips en unieke bezienswaardigheden.

Snel overzicht: de beste boswandelingen op een rij

1. Holtingerveld, Drenthe

Het Holtingerveld is het rustige en minder bekende zusje van het Dwingelderveld en het Drents-Friese Wold. Het gebied biedt een verrassend afwisselend landschap vol onverharde wandelpaden en een serene stilte die je in de Randstad zelden nog tegenkomt. Natuur en geschiedenis zijn hier onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Op een voormalige Duitse militaire startbaan uit de Tweede Wereldoorlog bloeien tegenwoordig zeldzame orchideeën, in oude bomkraters zwemmen salamanders en verscholen tussen de bomen liggen prehistorische hunebedden en grafheuvels.

• Startpunt: toegangspoort Holtingerveld in Havelte (met ruime parkeergelegenheid, brasserie en schaapskooi). Download de wandelroute van natuurmagazine Roots.

2. Deelerwoud, Gelderland

De Veluwe is zó immens groot dat er twee nationale parken in passen: Nationaal Park Veluwezoom en Nationaal Park De Hoge Veluwe. Juist in het gebied tussen die twee in wordt het interessant. Want zo’n nationaalpark-label, dat trekt geregeld grote stromen bezoekers. Het Deelerwoud, beheerd door Natuurmonumenten, vormt een groene corridor tussen beide parken, compleet met ecoducten en faunatunnels.

Hierover verplaatsen zich niet alleen grote grazers zoals Schotse hooglanders, damherten en edelherten, maar ook kleiner grut als insecten en reptielen. Tijdens een wandeling door dit waanzinnige stukje natuur bots je ook op verschillende zeldzame planten en bijzondere vogels, waaronder nachtzwaluwen en draaihalzen.

• Startpunt: parkeerplaats Woeste Hoeve (Oude Arnhemseweg) of P-plaats Groene Entree Deelerwoud.
• Praktische tip: verken het bos in de vroege ochtend, wanneer er nog een magische sfeer heerst en de kans op het spotten van wild het grootst is.

3. Hierdense Poort, Gelderland

Tijdens de twintig kilometer lange NS-wandeling Hierdense Poort, gelegen tussen Nunspeet en Harderwijk, zie je de noordelijke Veluwe in al zijn glorie. In deze uitgestrekte natuurzone van 3500 hectare wachten honderden kilometers aan wandelpaden. De eerste kilometers voeren door het lommerrijke Willemsbos. Met een beetje geluk spot je tussen de dennen een edelhert, ree of wild zwijn.

Plotseling bevind je je in een open heide- en stuifzandgebied. Op steeds meer plekken krijgt het zand weer vrij spel, waardoor het landschap dynamischer wordt en zeldzame flora en fauna terugkeren. Inmiddels scharrelen er weer vele soorten loopkevers rond en laten nachtzwaluwen en roodborsttapuiten zich geregeld zien.

Ook aan de overzijde van de A28 wordt gewerkt aan natuurherstel. Om versnippering tegen te gaan worden rond de Veluwe ecologische poorten ingericht. De Hierdense Poort vormt de natte verbinding tussen de ‘droge’ Veluwe en het Veluwemeer. Onderweg wandel je over landgoed De Essenburgh met zijn zeventiende-eeuwse kasteel. Trakteer jezelf hier op een lunch in de historische gewelvenkelder of op het terras. Het laatste deel van de route brengt je via de oude stadspoort en de Vischmarkt naar de historische binnenstad van Harderwijk.

Routegegevens: startpunt Station Nunspeet, eindpunt Station Harderwijk. Keuze uit afstanden van 10, 12 of 20 kilometer. Download de route.

4. De bossen van Kroondomein Het Loo, Gelderland

De koninklijke bossen van Kroondomein Het Loo behoren zonder twijfel tot de indrukwekkendste van ons land. Vooral de botanische afwisseling is prijzenswaardig: het ene moment loop je onder een bladerdak van eeuwenoude beuken, het volgende moment tussen eiken of berken. Hier staat bovendien de hoogste boom van Nederland: een douglasspar van bijna vijftig meter hoog die eind negentiende eeuw werd aangeplant.

De Trage Tocht Hoog Soeren is een fraaie wandelroute van elf kilometer langs de mooiste en stilste hoekjes van het bos.

Belangrijke seizoenstip: houd rekening met de jaarlijkse sluitingsperiode. Een groot deel van Kroondomein Het Loo is tussen 15 september en 25 december gesloten voor publiek om de koninklijke wildpopulatie rust te gunnen. De wandelpaden rondom Hoog Soeren en Het Loo blijven wel het hele jaar toegankelijk.

5. Het Speulder- en Sprielderbos, Gelderland

Boswachterij Speulder- en Sprielderbos is een aaneengesloten bosgebied in het noordwesten van de Veluwe. Dit karakteristieke natuurgebied staat volksmond bekend als het ‘bos van de dansende bomen’. Het gebied valt grofweg op te delen in een ‘donker’ bos, vol douglas- en fijnsparren, en een ‘licht’ bos met dennen en berken. Veel van de grote eiken- en beukenbomen hebben door de eeuwen heen bizarre, knoestige vormen aangenomen en zijn deels met elkaar vergroeid.

In het hart van het bos vind je het Solse Gat, een diepe kuil uit de ijstijd die ontstond door een draaikolk in het smeltwater van de gletsjer. Met een bezoek aan dit gebied ben je gemakkelijk een dag zoet, zeker als je de observatieplatformen meepakt en de cultuurhistorische bezienswaardigheden bezichtigt, zoals oude grafheuvels, houtwallen en historische jachtwegen. In het omvangrijke natuurgebied komen tal van wilde diersoorten voor, zoals dassen, edelherten, everzwijnen en de zeldzame gladde slang. Een van de mooiste wandelroutes (zeventien kilometer) loopt van Putten, via het schilderachtige gehucht Drie en het Solse Gat, richting de Ermelose Heide.

6. Savelsbos, Limburg

Kaarsrechte kalksteenwanden, idyllische dorpen en fantastische uitzichten over het Limburgse heuvellandschap: tijdens de OV-stapper Savelsbos kom je in aanraking met het beste van Zuid-Limburg. Vanaf NS-station Maastricht wandel je via het Pieterpad richting het pittoreske Bemelen, waar torenhoge mergelwanden het landschap domineren. De vroeger uitgehakte kalksteenblokken werden gebruikt voor de bouw van karakteristieke Limburgse boerderijen en kastelen.

Via smalle wandelpaadjes vervolg je de weg naar Cadier en Keer. Voor een uitgebreide rustpauze is Landgoed Heerdeberg een aanrader: het restaurant beschikt over een mooi terras, een buitenkeuken en een grote groentenuin aan de voet van een oude mergelwand.

Hierna duik je de typische Limburgse holle wegen in. Deze zijn in de loop der eeuwen ontstaan door neerslag die een weg naar beneden zocht via de hellingen. Omdat het hellingbos vanwege het sterke reliëf ongeschikt was voor landbouw, verkeert het Savelsbos nog in een heel oorspronkelijke staat met imposante woudreuzen. Aan de rand van het bos bevindt zich de Prehistorische Vuursteenmijn van Rijckholt. Aan het einde van de wandelroute beloont de negen meter hoge Uitkijktoren Mescherhei je met een prachtig uitzicht over de fruitboomgaarden en het dal van de Maas.

Routegegevens: startpunt Station Maastricht, eindpunt Station Eijsden. Afstand: 23 kilometer. Download de route.

7. Schoorlse Duinen, Noord-Holland

Anderhalve eeuw geleden dreven zilte stormen de inwoners van de duindorpen aan de Noordzeekust tot waanzin. Zand schuurde langs huizen en drong tot in alle spleten door. Het duingebied rond het Noord-Hollandse Schoorl, blijkt uit oude geschriften, was ‘het ellendigst van allemaal. Ongenaakbaar, onbewoonbaar, ontembaar.’ Uiteindelijk is het Staatsbosbeheer toch gelukt om het zand te temmen door duizenden zwarte dennen en heel veel helmgras aan te planten.

Nu de zandstormen zijn gaan liggen, worden de proporties van de Schoorlse Duinen pas echt duidelijk. Het natuurgebied omvat niet alleen de breedste duinen van Nederland, maar ook de hoogste: de befaamde Klimduin steekt maar liefst 55,5 meter boven Schoorl uit. Helaas zul je niet de enige zijn die hiervan op de hoogte is. Vooral in het weekend loopt het storm. Het natuurgebied is echter groot genoeg om alleen te zijn met de natuur en je gedachten. Het gros van de dagjesmensen heeft het gemunt op de zee. Als je je rug naar het strand toekeert, ben je de meesten al kwijt. Of plan je bezoek doordeweeks, wanneer je in alle rust van de bossen, heide, duinen en kust kunt genieten.

De meeste bezoekers beginnen bij Buitencentrum Schoorlse Duinen van Staatsbosbeheer. Voor wat meer rust en bezinning parkeer je de auto bij Hargen aan Zee aan de noordwestkant. Hiervandaan ben je relatief snel in het mooiste deel en kun je zowel korte als lange wandeltochten maken. Als je wilt, kun je zelfs een wandeling van acht uur maken zonder twee keer hetzelfde pad te kruisen.

Op sommige plekken mag het zand weer stuiven als vanouds. De grootste zandverstuivingen vind je in de Baaknol in het noordoosten. Het uitzicht vanaf dit landduin is ongeëvanaard: vanaf de top kijk je mooi over de glooiende duinen en in de verte zie je de zee glinsteren. Hier vind je ook een houten zitje voor een fantastische pauze. Geen proviand bij je? Iets verderop wacht het hippe Strandpaviljoen Hargen. De Schoorlse Duinen zijn eveneens goed toegankelijk vanuit Bergen (zuidwesten), Groet en Camperduin (beide noorden). Download de wandelroute van natuurmagazine Roots.

8. Holterberg en De Borkeld, Overijssel

De omgeving van Holten is een paradijs voor wandelaars. Rond de Holterberg, onderdeel van Nationaal Park Sallandse Heuvelrug, wandel je door uitgestrekte naald- en loofbossen en over glooiende heidevelden. De stuifzandgebieden die begin vorige eeuw ontstonden door overbegrazing zijn door Staatsbosbeheer vastgelegd met bosaanplant.

Het nabijgelegen natuurgebied De Borkeld, waar coulisselandschap, heide, leemkuilen, akkers en hoogveen elkaar afwisselen, is het absolute hoogtepunt van de OV-stapper Holterberg. Hier groeit het grootste jeneverbesstruweel van Nederland. Bovendien is De Borkeld een archeologisch reservaat: dertienduizend jaar geleden joegen hier al stammen en de prehistorische grafheuvels in het gebied dateren van duizenden jaren voor onze jaartelling.

Routegegevens: startpunt Station Nijverdal, eindpunt Station Holten. Afstand: 14 kilometer. Goed bereikbaar via de snelbus of treinverbindingen. Download de route.

9. De Kaapse Bossen, Utrecht

De Kaapse Bossen bij Doorn liggen in het hart van een van de bosrijkste gebieden van Nederland: de Utrechtse Heuvelrug. Het gebied, dat wordt beheerd door Natuurmonumenten, is gezegend met brede beukenlanen, kronkelende bospaadjes en afwisselende stuifzand- en heidegebieden. Beklim in elk geval de 25 meter hoge uitkijktoren De Kaap. Als je boven staat, heb je een panoramisch uitzicht over de boomtoppen van de Utrechtse Heuvelrug.

De donkerblauwe markering wijst de weg voor een uitdagende wandelroute van negen kilometer. Deze rijgt de bijzonderste plekken van de Kaapse Bossen aaneen, waaronder een enorme zwerfkei, de Doornse Kei, en de indrukwekkende zandafgraving het Doornse Gat.

• Startpunt: Groene Entree Kaapse Bossen (Doornseweg, Doorn) of Parkeerplaats Doornse Gat.
• Bereikbaarheid: goed te bereiken met de bus vanaf station Driebergen-Zeist (halte Woestduin).

Altijd als eerste op de hoogte van het laatste reisnieuws, de leukste winacties en de beste insidertips? Meld je aan voor de gratis wekelijkse Columbus Travel-nieuwsbrief en/of volg ons op Facebook, Instagram, Linkedin, Spotify en/of YouTube!