De 7 kleinste landen van Europa: klein in formaat, groots in beleving

Ze zijn klein op de kaart, maar groots in beleving: de zeven kleinste landen van Europa. Van een pauselijk dwergstaatje midden in Rome tot alpiene ministaatjes waar je in een paar dagen een compleet land doorkruist: wie bereid is klein te denken, ontdekt hier een opvallende concentratie van landschap, geschiedenis en karakter.

Deze Europese micronaties zijn geen voetnoten tussen hun grotere buren, maar volwaardige bestemmingen met een eigen identiteit. Juist doordat alles dichtbij elkaar ligt, ervaar je in korte tijd een rijkdom aan cultuur, natuur en verhalen. Dit zijn de zeven kleinste landen van Europa!

1. Vaticaanstad: het kleinste land ter wereld

Over Vaticaanstad wordt gegrapt dat het de hoogste pausdichtheid ter wereld heeft, met twee pausen per vierkante kilometer. Een beetje flauw, maar tegelijk een perfecte samenvatting van dit midden in Rome gesitueerde dwergstaatje. Met een oppervlakte van nog geen halve vierkante kilometer en zo’n achthonderd inwoners is het immers het kleinste land ter wereld. Tegelijk is het een van de invloedrijkste. Als hoofdzetel van de Rooms-Katholieke Kerk is Vaticaanstad de officiële residentie van de paus en daarmee een van de belangrijkste bedevaartsoorden ter wereld.

Niet alleen de pausdichtheid is er hoog: de Vaticaanse Musea herbergen ’s werelds grootste collectie schilderijen en beelden, met als absolute climax de Sixtijnse Kapel, waar Michelangelo’s fresco’s de bezoeker letterlijk het hoofd doen kantelen. Ook de Sint-Pietersbasiliek is een monument van formaat, gebouwd boven het graf van de apostel Petrus.

Columbus-tip: daal af in de Vaticaanse Necropolis, diep onder de Sint-Pietersbasiliek. Deze Romeinse begraafplaats is slechts voor een beperkt aantal bezoekers per dag toegankelijk en biedt een zeldzaam perspectief op de oudste lagen van het Vaticaan.

Deze 20 bestemmingen mag je niet bezoeken (zelfs al zou je het willen)

2. Monaco: glamour op twee vierkante kilometer

Een oppervlak van slechts twee vierkante kilometer en zo’n 36.000 inwoners is voor Monaco nooit reden geweest om zich bescheiden op te stellen. Nergens is de kans groter om door een Rolls-Royce, Bugatti of Lamborghini geschept te worden. Nergens is de prijs voor vastgoed zo exorbitant hoog. En dan te bedenken dat het met een vuige daad begon, toen François Grimaldi zich in 1297 als monnik vermomde, het fort van Monaco binnendrong en iedereen een kopje kleiner maakte. Een verhaal zonder moraal, want tegenwoordig is belastingparadijs Monaco een steenrijke dwergstaat vol glitter en glamour.

Toch is Monaco meer dan glitter alleen. In een paar uur wandel je van het historische Le Rocher, met het paleis van de familie Grimaldi, naar de haven van Port Hercule en het extravagante Casino de Monte Carlo. Het compacte karakter maakt het land verrassend overzichtelijk. Overnachten is kostbaar, maar als dagtrip vanaf de Franse Rivièra ontvouwt Monaco zich als een fascinerende miniwereld.

Columbus-tip: snelle sportauto’s, een bomvolle jachthaven en peperdure hotels: Monaco is geen voor de hand liggende reisbestemming als je geen diepe zakken hebt. Mocht je er toch een dagje rondneuzen, zoek dan Crique des Pêcheurs op. Goede kans dat je het minuscule strandje voor jou alleen hebt, áls je de geheime trap naar beneden kunt vinden, tenminste. Net als alles in het prinsdom is ook het uitzicht hier onbetaalbaar …

Het machtigste paspoort ter wereld is …

3. San Marino: de oudste republiek ter wereld

San Marino is met 61 vierkante kilometer en circa 33.000 inwoners een van de kleinste landen ter wereld, maar draagt een grootse titel: het is de oudste republiek ter wereld. Gesticht in het jaar 301 door de steenhouwer Sint Marinus bleef dit dwergstaatje, volledig omsloten door Italië, eeuwenlang opvallend onafhankelijk.

De meeste bezoekers maken een dagtocht vanuit het Italiaanse Rimini, nemen de kabelbaan naar Monte Titano en stappen weer in de touringcar terug naar de kust. Daarmee kleineer je dit landje, want de verdedigingstorens van San Marino en het lieflijke landschap rondom de middeleeuwse hoofdstad zijn op hun mooist zónder deze tijdelijke toestroom van toeristen.

Columbus-tip: Waar de nauwe steegjes van de boven op de berg Monte Titano gelegen hoofdstad San Marino overdag dichtslibben met toeristen, heb je de drie imposante middeleeuwse torens Guaita, Cesta en Montale bij het vallen van de avond voor jezelf. Of bij zonsopkomst, want vroeg opstaan, daar hebben de Sammarinezen een hekel aan.

Op deze 56 bestemmingen kun je water veilig uit de kraan drinken

4. Liechtenstein: alpien en opvallend rustig

Landenverzamelaars halen een paspoortstempel voor ze Liechtenstein weer snel verlaten; fanatieke alpinisten kiezen voor de extremere pieken in buurlanden Oostenrijk en Zwitserland. Daardoor is het, op gemzen en fluitende marmotten na, opvallend rustig in dit dwergstaatje van 160 vierkante kilometer. Het land zelf telt slechts zo’n 39.000 inwoners.

De Grauspitz is met 2599 meter het hoogste punt van het prinsdom. Hoewel Liechtenstein volledig in de Alpen ligt, is het klimaat vrij mild als gevolg van de zuidenwind. ’s Winters zijn er kleinschalige skigebieden, ’s zomers lonken wandelroutes met uitzicht op de Rijnvallei. Het landschap is compact maar afwisselend en leent zich uitstekend voor meerdaagse tochten.

Columbus-tip: Door de Liechtensteiner Panoramaweg te lopen, een langeafstandsroute van 46 kilometer, zie je werkelijk het hele land. Het mooiste én zwaarste deel van de route is de Fürstensteig. Het duizelingwekkende pad klampt zich vast aan de bergwand, blootgesteld aan de elementen. Metalen kabels moeten voorkomen dat wandelaars in het ravijn tuimelen. Vooral niet naar beneden kijken, waar diep in het dal de Rijn in het zonlicht glinstert. Verderop heffen gelukkige alpinisten uit pure vreugde een berglied aan. Eenmaal boven op de Drei Schwestern kijk je uit op het rotsboogje waar het pad door leidt, de minuscule Gafadurahütte ver onder je en huisjes op kabouterformaat in de Rijnvallei. Hier lijkt Liechtenstein nóg kleiner!

10 van de minst bezochte, maar veilig bereisbare landen ter wereld

5.Malta: compacte archipel vol geschiedenis

Midden in de Middellandse Zee, zo’n negentig kilometer ten zuiden van Sicilië, ligt de Maltese archipel, bestaande uit Malta, Gozo en Comino. Samen beslaan ze 316 vierkante kilometer en tellen ongeveer 518.000 inwoners. Het met palmbomen omzoomde landschap is bezaaid met pittoreske heuvelstadjes en vissersdorpjes. Het grootste, drukst bevolkte en meest toeristische eiland is Malta zelf, dat naast stranden en levendige uitgaanscentra als St Julian ook bijzonder veel culturele en archeologische bezienswaardigheden heeft. Dat is niet in de laatste plaats te danken aan de katholieke kerk, die nog steeds een zware stempel drukt op het leven van alledag.

Het hoofdeiland is dichtbevolkt en toeristisch, maar kent tegelijk een opmerkelijke gelaagdheid aan cultuur en natuur. Om het massatoerisme te ontvluchten is Gozo een betere optie. In het heuvelachtige binnenland en aan de rotsachtige kust is het prima toeven als natuur- en wandelliefhebber. Weg van de wereld ben je pas echt op het paradijselijke mini-eilandje Comino.

Columbus-tip: de Victoria Lines vormen een twaalf kilometer lange verdedigingslinie over de volle breedte van het eiland. Het mooiste en meest intacte deel van de linie ligt even buiten Binġemma.

De winter zat? Op deze 15 Europese bestemmingen geniet je van de meeste zonuren

6. Andorra: een dwergstaat voor buitensporters

Als er al een belletje gaat rinkelen bij Andorra, dan vaak in de context van belastingparadijs en skipistes. Maar dit dwergstaatje, ingeklemd tussen Frankrijk en Spanje, heeft aanzienlijk meer in zijn mars. Andorra beslaat 468 vierkante kilometer en telt ongeveer 73.000 inwoners, maar biedt een opvallend gevarieerd berglandschap waarin actieve reizigers alle ruimte krijgen. Je kunt er prachtige bergwandelingen maken, mountainbiken, paardrijden, wielrennen, aan canyoning doen, klimmen, skiën en snowboarden.

En dan zijn er ook nog de avontuurlijke routes die smokkelaars vroeger gebruikten om tabak naar Spanje en Frankrijk te vervoeren. Overdag kun je deze routes zonder problemen verkennen; er zijn tientallen fotogenieke trails die langs bossen en meren voeren. Je kunt mountainbikes of paarden huren of te voet de grens passeren, maar je komt verder met een excursie per quad of buggy. In de bergen leven onder meer gemzen, moeflons, marmotten, gieren, adelaars, vossen, marters en een incidentele bruine beer.

Columbus-tip: je bent niet in Andorra geweest als je niet minimaal één bergtrektocht hebt gemaakt. Makkelijk zat, want er zijn allerlei goed gemarkeerde wandelroutes in het land en ook de GR7 (de wandelroute van Griekenland naar Gibraltar) en de GR11 (de route dwars door de Pyreneeën van de Middellandse Zee naar de Atlantische Oceaan) lopen erdoorheen. Mooi is de GRP Andorra, een pittige, cirkelvormige route van 107 kilometer die je in ongeveer vijf à zes dagen alle hoeken van de Andorraanse Pyreneeën laat zien. Onderweg kan in berghutten worden overnacht. Beginpunt: Aixovall of Llorts.

Wandelen in Europa: de 15 mooiste wandelroutes van stad tot bergen

7. Luxemburg: klein, groen en veelzijdig

Luxemburg sluit deze lijst af met 2.586 vierkante kilometer en circa 640.000 inwoners. Klein naar Europese maatstaven, maar opvallend veelzijdig. In het piepkleine groothertogdom – formaatje provincie Groningen – vind je een bijna onwaarschijnlijk breed scala aan landschappen en activiteiten. Bezoek bijvoorbeeld het Moezelgebied, dat zijn grond met Duitsland deelt en vooral bekend is van de heerlijke wijnen die er vandaan komen. De glooiende heuvels en de vruchtbare grond, gevoed door de rivier de Moezel, zijn ideaal voor het verbouwen van verschillende druiven, waarvan de bekendste Riesling, Gewürztraminer en Pinot Blanc zijn. Tientallen wijnboeren doen hier goede zaken en openen hun gaarden graag voor bezoekers.

Het Müllerthal, in het oosten van Luxemburg, wacht op mensen die het hoog in de bol hebben. De kenmerkende zandsteenrotsen van de vallei zijn een walhalla voor klimmers en wandelaars die opgewassen zijn tegen steile paden. De rotsen, gevormd door sedimenten die in de loop van miljoenen jaren zijn samengeperst, worden omringd door een sprookjesachtig beukenbos en zijn hier en daar door beekjes en watervallen uitgeslepen.

Columbus-tip: De grote blikvanger van Luxemburg-stad zijn de kazematten, een militair netwerk van gangen en ruimtes die in de kliffen boven de oude binnenstad zijn uitgegraven. Het oudste deel van de verdedigingswerken stamt uit 1644 en in de daaropvolgende eeuwen is het netwerk van ondergrondse gangen, artillerie- en wapenwerkplaatsen steeds verder uitgebreid door een bonte verzameling legers. Het complex deed dienst als schuilplaats en bood onderdak aan onder andere soldaten en hun paarden maar ook de slagerijen en bakkerijen die ze bevoorraadden. Mooie kijkmomenten bieden de verscheidene schietgaten, met uitzicht over de valleien van de stad.

Naar deze 10 landen willen mensen het liefst nog dit jaar emigreren

Ontdek nog veel meer tips voor de 43 landen van Europa in ons boek ‘Europa buiten de gebaande paden‘!

Volg Columbus Travel op Facebook, Instagram, Linkedin, Spotify en/of YouTube en meld je aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.