De 10 mooiste dorpen en stadjes op (en net over) de Nederlandse grens

Niet alleen de natuur laat zich in de grensstreek van haar mooiste kant zien; ook charmante stadjes en karaktervolle dorpen liggen hier pal op de scheidslijn. Oude handelsroutes, historische vestingplannen en idyllische straatjes lopen naadloos over van het ene land in het andere. Dit zijn de tien mooiste plekken aan en net over de grens, elk met een uniek verhaal.

1. Bourtange, Nederland

Van Spaansgezinden tot de Bisschop van Münster en zijn trawanten: allemaal verslikten ze zich in het drassige moeras rond Bourtange. De enige weg in de wijde omgeving leidde via dit Groningse vestingdorpje waar je onmogelijk omheen kon. Nog altijd waan je je in het stervormige dorpshart in het jaar 1742.

Wat te zien en doen: Bezoek de traditionele standerdmolen en de synagoge uit 1842, die tegenwoordig als museum dient. Loop ook zeker over de houten ophaalbruggen en de wallen voor het beste uitzicht over de stervormige grachten.

Insidertip: In de zomermaanden worden er regelmatig historische nagespeelde veldslagen (re-enactments) georganiseerd waarbij de strijd met buskruit en kanonnen uit de 18e eeuw herleeft. Voor een unieke ervaring kun je blijven slapen in een van de historische hotelkamers in het vestingdorp, zodat je ’s avonds de verstilde vesting helemaal voor jezelf hebt.

2. Limbourg, België

In Zuid-Limburg raakt Nederland aan Wallonië, waar enkele van de mooiste dorpen van deze Franstalige regio zijn verenigd onder de noemer Les Plus Beaux Villages de Wallonie. Het voormalige fort Limbourg ligt op een rots aan de oevers van de Vesder. Al in de elfde eeuw werd het beschermd door stevige vestingmuren. De gotische kerk van Saint-Georges en het fraaie middeleeuwse centrum gelden als uitzonderlijk erfgoed van Wallonië.

Wat te zien en doen: Het centrale plein, Place Saint-Georges, ligt geplaveid met ronde keien die rechtstreeks uit de nabijgelegen Vesder komen. Bewonder de 15e-eeuwse Sint-Georgiuskerk en het oude stadhuis (Arvô), waar je een maquette van het stadje in het jaar 1632 kunt bekijken.

Insidertip: Limbourg ligt op een steenworp afstand van het Hertogenwald en de stuwdam van de Gileppe. Combineer je bezoek met een wandeling door de bosrijke vallei of geniet vanaf de rotspunten in het dorp van het weidse uitzicht over de Ardenner uitlopers.

3. Bad Bentheim, Duitsland

Een man met lantaarn en speer die ’s nachts op je deur klopt? In de middeleeuwen was de nachtwacht van Bad Bentheim een zegen. Nog steeds kun je met een gids als Johannes Thier door het stadje dwalen. Van de imposante burcht daal je af naar steegjes, kerken en monumenten die ’s avonds sprookjesachtig worden verlicht. Het heuvelachtige stadje ligt net over de grens bij Twente.

Wat te zien en doen: De blikvanger is de burcht van Bentheim, gebouwd uit het lokale Bentheimer zandsteen. Binnen de burchtmuren vind je de indrukwekkende Kruistoren en de vorstelijke kamers. Wandel daarnaast door het uitgestrekte Schlosspark aan de voet van de burcht.

Insidertip: Het stadje staat al sinds het begin van de 18e eeuw bekend als kuuroord vanwege de heilzame zwavelbronnen. Na een wandeling met de nachtwacht kun je ontspannen in het thermaalbad Bentheimer Mineraltherme.

4. Baarle, Nederland én België

Van alle grensdorpen is Baarle misschien wel het meest intrigerend. Baarle-Nassau (Nederland) en Baarle-Hertog (België) bestaan uit tientallen enclaves die als puzzelstukjes in elkaar grijpen. Sommige huizen staan zelfs in twee landen tegelijk; de ligging van de voordeur bepaalt de nationaliteit. De enclavegrens loopt dwars door winkels, cafés en woningen en is zichtbaar gemaakt met straatstenen en bordjes.

Wat te zien en doen: Volg de ‘Enclaveroute’, een gemarkeerde wandeling die je kriskras over de grenzen leidt. Bezoek de twee kerken (de Sint-Remigiuskerk in België en de Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk in Nederland) die elk hun eigen architectuur en sfeer ademen.

Insidertip: Let bij het winkelen op de huisnummerbordjes: de bordjes met een Nederlandse vlag of een Belgische driekleur met het enclavenummer (H of N) verraden in welk land je staat. Een populair fotomoment is de grenslijn die dwars door de lokale Zeeman-winkel loopt.

5. Suurhusen, Duitsland

Het Oost-Friese dorp Suurhusen ligt op een steenworp van de Nederlandse grens. De grote trekpleister is de kerktoren, die zelfs schever staat dan die van Pisa. De toren helt zodanig door verzakking van de fundamenten dat hij het Guinness-record heeft voor de scheefste onopzettelijke toren ter wereld.

Wat te zien en doen: Combineer een fotostop bij de toren met een bezoek aan het nabijgelegen, sfeervolle havenstadje Emden, bekend om zijn grachten (grachten die hier Deepen heten) en de unieke kunstcollectie in de Kunsthalle Emden.

Insidertip: Loop vanaf de kerk een klein stukje door naar het Landarbeitermuseum Suurhusen (gevestigd in een historisch pand uit 1679 aan de Smal Joed). Dit voormalige armenhuis is door de dorpsbewoners volledig in de staat van rond 1900 hersteld. Het toont op een indrukwekkende, intieme manier hoe sober en beknopt de Oost-Friese landarbeidersfamilies hier vroeger leefden.

6. Clermont-sur-Berwinne, België

Clermont-sur-Berwinne is een van de officiële mooiste dorpen van Wallonië. In het Land van Herve wandel je over kasseien langs monumenten uit uiteenlopende tijdperken, waaronder de kasteelhoeve van Aguesse en een oud gemeentehuis in Maaslandse renaissancestijl.

Wat te zien en doen: Dit dorp ademt de sfeer van het Waalse platteland. Het voormalige gemeentehuis valt op door de monumentale boogpoort waar je onderdoor kunt wandelen. De Sint-Jacobus de Meerdere-kerk heeft een interieur met prachtig houtsnijwerk en herbergt een historisch orgel.

Insidertip: Clermont ligt aan de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Rondom het dorp vind je talloze onverharde wandelpaden (échaliers) die met houten klaphekjes door de privékoeienweiden van het Land van Herve slingeren; ideaal voor liefhebbers van rustige ‘slow travel’-wandelroutes.

7. Tongeren, België

Op een half uur van Maastricht ligt Tongeren, de oudste stad van België. Ooit gesticht als Romeinse nederzetting groeide het uit tot een belangrijk bestuurscentrum. Wandel langs resten van stadsmuren, het Unesco-begijnhof en bezoek op zondagochtend de grootste antiekmarkt van de Benelux.

Wat te zien en doen: Breng een bezoek aan het bekroonde Gallo-Romeins Museum, dat het verhaal vertelt van de regio vanaf de prehistorie tot de Romeinse tijd. Mis ook de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en de bijbehorende kloostergang niet, een van de mooiste romaanse overblijfselen in België.

Insidertip: De antiekmarkt op zondag start al heel vroeg in de ochtend (vanaf 07:00 uur). Wil je de beste koopjes scoren of vintage design vinden, zorg dan dat je er rond zonsopgang bent. Strijk daarna neer voor een ontbijt op de Grote Markt naast het standbeeld van Ambiorix.

8. Eys, Nederland

Eys is een van de mooiste dorpen van Zuid-Limburg, pittoresk gelegen aan de voet van de Eyserbosweg. Je kijkt uit over akkers, weiden en populieren die het landschap een bijna Toscaans karakter geven. De Eyserbeek nodigt uit tot een wandeling door een van de meest schilderachtige dalen van het Heuvelland.

Wat te zien en doen: Wandel vanuit de dorpskern langs de Eyserbeek richting de indrukwekkende Sint-Agathakerk, een barokke cultuurschat ontworpen door de beroemde architect Johann Joseph Couven. Het omliggende landschap leent zich perfect voor stevige heuvelwandelingen.

Insidertip: Eys is een culinaire hotspot in het Heuvelland. Je vindt hier de wijngaarden van Domein Aldenborgh, waar uitstekende Limburgse wijnen worden gemaakt. De flanken van de Eyserbosweg zijn niet alleen berucht onder wielrenners, maar bieden wandelaars ook een fenomenaal uitzicht over het dal dat in de herfst goudgeel kleurt.

9. Monschau, Duitsland

Net over de grens bij Eupen, in een dal van de Eifel, ligt Monschau: een stadje uit een prentenboek. Je slentert langs vakwerkhuizen, over kasseien en langs de Rur. De burcht biedt uitzicht over de heuvels, terwijl de historische mosterdmolen en glasblazerij voor extra charme zorgen.

Wat te zien en doen: Het opvallendste gebouw in het centrum is het Rote Haus, een voormalige patriciërswoning van een lakenmeester met een adembenemende, vrijdragende houten wenteltrap binnenin. Wandel omhoog naar de Haller, een ruïne die uitkijkt over de daken van leisteen en vakwerk.

Insidertip: Monschau kan overdag erg druk worden. Bezoek het stadje in de vroege ochtend of latere avond wanneer de drommen dagjestoeristen weg zijn en de sfeervolle straatverlichting weerspiegelt in de Rur. Proef in een van de lokale herbergen de traditionele Monschauer Senfbraten (varkensvlees met lokale mosterd).

10. Raesfeld, Duitsland

Een half uur ten oosten van Winterswijk ligt Raesfeld, waar het kasteel en natuurgebied Hohe Mark samenkomen. De historische waterburcht met zijn vijftig meter hoge toren vormt een harmonisch geheel met de kerk en dorpshuizen. Raesfeld ligt bovendien op populaire fietsroutes zoals de 100 Kastelenroute.

Wat te zien en doen: Schloss Raesfeld is omgeven door een idyllische slotgracht en herbergt een van de oudste bewaard gebleven renaissance-dierentuinen van Duitsland (Tiergarten Schloss Raesfeld). Hier wandel je tussen eeuwenoude eiken, vijvers en heidevelden waar edelherten vrij rondlopen.

Insider tip: Het kasteel ligt direct aan de 100 Schlösser Route, een van de bekendste fietsroutes van het Münsterland. Huur een e-bike en fiets vanuit Winterswijk over de grens door het coulisselandschap naar dit kasteel, en stop onderweg bij een van de gezellige boerderijcafés (Bauernhofcafés) voor een flink stuk Duitse Kuchen.