Montafon in Oostenrijk: 5 unieke alpentradities

Al eeuwenlang werken de bewoners van het Montafon, een langgerekt dal in de Oostenrijkse deelstaat Vorarlberg, samen met hun omgeving en de seizoenen. Zij zetten het landschap naar hun hand door het in te delen in drie niveaus: het dal, de middelhoge Alpenweiden of Maisäße en de hooggelegen Alpenweiden. Reis mee tussen dal en berg en ervaar de bijzonderste Alpentradities. We geven je vijf tips om de rijke cultuur en tradities in het Montafon zelf te beleven.

1. Beleef de traditionele Alpabtrieb in het Montafon

Elk jaar in september keert het doorvoede vee terug naar het dal vanuit de hooggelegen alpenweiden. Deze Alpabtrieb, waarbij met bloemen versierde koeien en soms ook schapen, geiten en ezels in een kleurrijke processie naar beneden sjokken, wordt vaak begeleid door muziek en trekt veel bekijks.

De Milchstöffleri, de koe met de hoogste melkproductie, mag rekenen op een speciale behandeling: om haar te danken wordt ze geëerd en rijkelijk uitgedost met de mooiste Maien (bloemenversieringen). In de dorpen aan de voet van het gebergte worden de dieren en hun herders feestelijk onthaald. Vroeger boden boeren de veehoeders cider en schnaps aan als dankbetuiging voor de veilige terugkeer van hun vee. De Alpenzomer werd gevierd met kleine bijeenkomsten.

Tegenwoordig zijn de festiviteiten groter: de aankomst van de dieren gaat gepaard met dorpsfeesten, boerenmarkten, livemuziek en kaasproeverijen. De exacte datum van de Alpabtrieb hangt af van het weer – vroege sneeuwval of een tekort aan water kan de verhuizing vervroegen. Begin juni begint de cyclus opnieuw, als boeren met hun dieren naar de middelhoge Alpenweiden tussen de 1.200 en 1.600 meter hoogte trekken, op zo’n twee uur lopen van het dorp. Zodra het voer daar op is, nemen herders het over en drijven ze het vee naar de hooggelegen bergweiden met geurige kruiden.

2. Proef de befaamde Montafoner Sura Kees

Als er één Montafoner specialiteit is die je moet proberen, is het Sura Kees. Deze zure kaas, spekkig van buiten met een kwarkachtige kern, stamt uit een van de oudste kaastradities van de Alpen. Hoewel de hygiëne- en productiestandaarden zijn veranderd, bleef de basis van het proces hetzelfde. Op de twaalf Sennalpen, Alpenweiden met een bijbehorende kaasboerderij, wordt de melkachtig witte kaas nog altijd met veel handwerk en ervaring geproduceerd.

Elke alp geeft zijn eigen smaak en textuur mee aan de kaas: eerst fris, kruidig en mild, later wat pittiger of zuurder – en altijd met een subtiel zilt accent. Bijna was de productie, die met de opkomst van stremselkaas stevige concurrentie kreeg, verdwenen. Gelukkig bleef de kennis in Montafon bewaard. Inmiddels weet men de Sura Kees weer op waarde te schatten en is deze niet meer weg te denken uit de regionale keuken.

Je kunt de kaas natuurlijk vers proeven, maar ook in gerechten. De magere kaas vormt de basis voor stevige kaassoep en verrassende desserts. En voor een bekend streekgerecht: een hartige ovenschotel van Keesknöpfli (kleine deegknopjes) en gesmolten Sura Kees.

3. Laat je verrassen door de lokale Montafoner keuken

Van veld naar vork. Montafoners zijn trots op hun culinaire tradities, die al eeuwenlang van generatie op generatie worden doorgegeven. Al in de zestiende eeuw stopten handelaren uit Noord-Italië, die met hun muilezels de Via Valtellina trotseerden om wijn en zout te verkopen, bij de herbergen in Montafon. Tegenwoordig zijn het de toegewijde chefs die de lokale keuken verrijken met culinaire hoogstandjes van streekproducten.

Na een dag in de bergen ga je aan tafel om te genieten van wat het land te bieden heeft. Befaamd is het vlees van het Montafoner Rind, een bruine veesoort, en het Montafoner Steinschaf, een zeldzaam schapenras. Maar denk ook aan forel, eekhoorntjesbrood en berghoning. De typische Montafoner tafel is trouwens gemakkelijk te herkennen aan het achthoekige blad met inlegwerk, afgeronde hoeken, de leistenen plaat in het midden en schuine poten. An Guata!, ofwel: eet smakelijk!

4. Wandelen langs het water: volg de route naar de bron

In het Montafon wandel je door groene dalen en over historische paden in een cultuurlandschap dat werd gevormd door noeste arbeid en de wisseling van de seizoenen. Op verschillende wandelroutes treed je in de voetsporen van boeren en hoefsporen van hun kuddes. Het drietrapslandschap, waarin het vee achtereenvolgens naar de middelhoge Maisäße, hoger gelegen Alpenweiden, en weer terug naar het dal wordt geleid, heeft dit deel van Oostenrijk gemaakt tot wat het nu is. Dit harmonieuze samenspel tussen mens en natuur zou niet mogelijk zijn zonder watertoevoer.

Tijdens de panoramische Maisäßwanderung naar Bitschweil (13,8 kilometer) verken je de waterwereld die het berglandschap voedt: van de stromende bronbeken en indrukwekkende stuwmeren tot het houten waterrad van de zagerij Mülli-Ferdi. Vanaf de parkeerplaats in Latschau volg je een deel van de goed gemarkeerde Aquaweg, een relatief vlakke route langs diverse waterkrachtcentrales en stuwmeren in het Montafon. Onderweg tref je informatieborden aan over waterkracht, drinkwater en de techniek die erachter schuilgaat.

Jij zoekt echter de hoogte op, en slaat af naar Manuaf – Horamaisäß. Afwisselend loop je door bos en open plekken. Na Mansaura leidt een bosweg naar de Bitschweilsee, een idyllisch bergmeer omgeven door Alpenweiden en machtige bergreuzen. Voor een geweldig uitzicht over de streek las je een pauze in bij Wirtschaft Bitschweil. Deze herberg staat bekend als het ‘Zonbalkon van Tschagguns’ vanwege het zonovergoten panoramaterras. Tot slot volg je de borden terug naar Latschau.

5. Haal het Montafon in huis met streekrecepten

Om je vingers bij af te likken! Het kookboek Zu Tisch im Muntafu is de perfecte smaakmaker voor je bezoek aan het Montafon. Het met de Gourmand World Cookbook Award 2023 bekroonde boek verklapt niet alleen in welke lokale restaurants je geniet van unieke creaties van de beste chef-koks, maar onthult ook de mensen achter de culinaire schatten van het dal.

Laat je verleiden door creatieve interpretaties van traditionele recepten en ontdek de smaakvolste gerechten uit de regio. Van de beroemde Keesknöpfli met Sura Kees tot verrassende streekgerechten: met deze keukengids tover je de unieke Alpensmaken ook na je vakantie eenvoudig op tafel. Kun je niet wachten tot je het boek in handen hebt? Met deze recepten uit Montafon kun je meteen aan de slag.

Enthousiast geworden? Lees meer over Montafon op Austria.info!

Altijd als eerste op de hoogte van het laatste reisnieuws, de leukste winacties en de beste insidertips? Meld je aan voor de gratis wekelijkse Columbus Travel-nieuwsbrief en/of volg ons op Facebook, Instagram, Linkedin, Spotify en/of YouTube!