Do’s en don’ts op de kaart: 22 etiquetteblunders op reis (en hoe je ze voorkomt)

In sommige landen is slurpen het ultieme compliment voor de chef, terwijl je in andere gebieden je stokjes recht in de rijst steken gelijkstaat aan een uitnodiging voor onheil. Etiquetteregels verschillen wereldwijd behoorlijk. Met deze actuele handvatten én handige etiquette-tips per werelddeel voorkom je dat je op vakantie de plank misslaat.

De meeste locals zien de onwetendheid van toeristen gelukkig door de vingers. Maar wie zich verdiept in de lokale gewoonten, maakt sneller contact én laat een verpletterende indruk achter. an de juiste manier om port door te geven in het Verenigd Koninkrijk tot de ongeschreven regels van de koffieceremonie in Oost-Afrika: dit zijn 22 do’s en don’ts die je moet kennen voor je volgende avontuur.

Azië: stokjes, slurpen en eerbetoon aan ouderen

1. Cambodja: smakken mag, maar bedek je mond

Net als in buurland Vietnam is smakken en slurpen in Cambodja een teken van waardering. Het laat de gastheer of -vrouw horen dat de maaltijd rijkelijk smaakt. Er is wel één belangrijke kanttekening: houd bij het kauwen of praten je hand voor je mond als je tanden of vullingen zichtbaar dreigen te worden. Het zomaar ontbloten van je gebit tijdens het eten wordt als onhygiënisch beschouwd.

2. China: draai je vis niet om

Krijg je in China een hele gestoomde vis voorgeschoteld? Heerlijk, maar pas op hoe je hem opeet. In traditionele kustregio’s en onder vissers geldt het omdraaien van een vis op je bord (dao yu) als een rechtstreeks symbool voor een kapseizende boot; een zekere manier om ongeluk af te roepen. Eet in plaats daarvan eerst de bovenste helft op, verwijder voorzichtig de graat en eet daarna de onderste helft. Nog een stokjes-don’t: wrijf houten wegwerpstokjes nooit druk tegen elkaar om houtsplinters te verwijderen. Hiermee suggereer je indirect dat het restaurant goedkope troep serveert.

3. Japan: slurpen mag, stokjes rechtop steken absoluut niet

Wie in een drukke ramen-bar in Tokio aanschuift, hoort het al van ver: geslurp. In Japan is krachtig slurpen bij noedelgerechten niet alleen geaccepteerd, het is wel zo beleefd. Door lucht mee naar binnen te zuigen koelen de hete noedels af en komen de aroma’s beter vrij. Bovendien laat je zo zien dat het gerecht smaakt. Ben je klaar met eten? Leg je stokjes dan plat neer op het daartoe bestemde steuntje (hashi-oki). Steek ze nóóit rechtop in een kom rijst. Dit ritueel (tsukitate-bashi) wordt in Japan en veel andere Aziatische culturen uitsluitend uitgevoerd bij begrafenissen en staat symbool voor de dood.

4. Thailand: laat die eetstokjes maar liggen

Bestel je een heerlijke pad thai of een romige massaman curry op een Thaise avondmarkt? Grijp dan niet automatisch naar de eetstokjes. In Thailand worden stokjes uitsluitend gebruikt voor noedelsoepen die in een kom worden geserveerd. Bij vrijwel alle andere maaltijden eet je met een lepel en een vork. En let op de details: de vork gebruik je alleen om het eten op je lepel te schuiven. De lepel gaat in je mond, de vork nooit. Een mes is sowieso overbodig; vrijwel alle gerechten worden in hapklare brokjes geserveerd.

5. Zuid-Korea: toon respect aan de oudsten aan tafel

De Koreaanse cultuur is sterk doordrenkt van respect voor senioriteit. Krijg je van een ouder iemand een glas of bord aangeboden? Neem het dan altijd met twee handen aan, of ondersteun je rechteronderarm lichtjes met je linkerhand. Pas als de oudste persoon aan tafel de eerste hap heeft genomen, mag de rest beginnen met eten. Drink je samen een glaasje soju? Draai je hoofd dan een klein slagje af van de oudere tafelgenoot wanneer je een teug neemt.

Europa: Van de koffiecultuur tot eeuwenoude toosttradities

6. Denemarken: de strijd om het allerlaatste stukje

In Denemarken (en breder in Scandinavië) heerst een sterke cultuur van bescheidenheid en deugdelijkheid. Dit zie je onder meer terug aan de eet- en borreltafel. Het laatste hapje of het allerlaatste stukje brood op een schaal pak je nooit zomaar op. Het is gebruikelijk dat men het laatste stukje telkens weer halveert om te delen, totdat er slechts een minuscuul kruimeltje overblijft. Pas als de gastheer of -vrouw expliciet aandringt, mag het laatste hapje echt worden opgegeten.

7. Duitsland: prak je aardappels in plaats van ze te snijden

Ook bij onze oosterburen bestaan specifieke tafelgewoonten. Krijg je in een Duits Gasthaus gekookte aardappels geserveerd, gebruik dan je vork om ze fijn te drukken en niet je mes. Vroeger betekende het snijden van een aardappel met een mes namelijk dat de aardappel niet gaar was: een directe belediging voor de kok. Bovendien tastte het zetmeel het zilverwerk aan. Door je aardappel met een vork te prakken, laat je zien dat hij perfect zacht en gaar is.

8. Frankrijk: brood hoort op de tafel, niet op je bord

In veel landen krijg je bij binnenkomst in een restaurant een bordje voor je brood. In Frankrijk werkt dat anders. Het stokbrood (baguette) leg je direct naast je bord op het tafelkleed of de houten tafel. Je snijdt het brood bovendien niet met een mes, maar breekt het met je handen in handzame stukjes. Het brood is er niet alleen als voorgerecht, maar dient om sauzen mee op te deppen (saucer) en begeleidt de maaltijd tot aan de kaasplank.

9. Georgië: een toast is een belofte (en het glas gaat leeg)

In Georgië is het feestmaal, de supra, verheven tot kunstvorm. De maaltijd wordt geleid door de tamada (de proostmeester), die de ene na de andere doordachte toast uitspreekt. Wie denkt tussendoor stilletjes aan zijn glas Georgische wijn te nippen, heeft het mis: er wordt uitsluitend gedronken nádat er officieel is geproost. En als de toost eenmaal is uitgesproken, slaat iedereen zijn glas traditioneel in één keer achterover.

10. Groot-Brittannië: geef de port altijd naar links door

Zit je in Groot-Brittannië aan voor een formeel diner en wordt er na het eten een karaf port op tafel gezet? Onthoud dan één gouden regel: de decanteerkaraf reist altijd naar links (met de klok mee, ofwel to the port side). Je schenkt in voor je rechterbuurman en geeft de fles vervolgens door naar links. Blijft de karaf ergens aan tafel steken? Dan vraag je de veroorzaker met een knipoog: ‘Do you know the Bishop of Norwich?’ – de Britse manier om iemand subtiel aan te sporen de fles door te geven.

11. Hongarije: pas op met klinkende bierglazen

Proosten met een ijskoud glas bier? In Hongarije kan het op sommige plekken nog altijd op opgetrokken wenkbrauwen rekenen. De oorsprong van dit taboe ligt in 1849, toen de Oostenrijkers de Hongaarse vrijheidscrisis neersloegen en de executie van dertien Hongaarse generaals vierden door uitbundig te proosten met bierglazen. De Hongaren zwoeren daarop 150 jaar lang niet meer te proosten met bier. Hoewel die periode officieel in 1999 afliep, houden veel Hongaren de gewoonte uit traditie nog altijd in ere. Proosten met wijn of pálinka (vruchtenbrandewijn) is uiteraard geen enkel probleem.

12. Italië: geen cappuccino na elf uur ’s ochtends

Voor de Italianen is eten en drinken een exacte wetenschap met duidelijke tijdstippen. Een romige cappuccino met opgeschuimde melk hoort bij het ontbijt, eventueel vergezeld door een zoete cornetto. Bestel je ’s middags of na het diner een cappuccino, dan kijken de locals je gegarandeerd vreemd aan. Volgens de Italiaanse spijsverteringsleer is warme melk na een zware maaltijd namelijk veel te belastend voor de maag. Na de lunch of het diner drink je uitsluitend een caffè (espresso).

13. Spanje: omarm de sobremesa (en houd je brood uit de soep)

In Spanje is een maaltijd geen snelle tussenstop, maar een sociale gebeurtenis. Na het eten opstaan en meteen weglopen is er niet bij. Spanjaarden kennen hiervoor het begrip sobremesa: het urenlang natafelen, kletsen en nagenieten met een digestief of espresso. En nog een kleine do-not voor de lunch: doop je brood nooit in de soep. Brood gebruik je om mee te eten of om borden mee schoon te vegen, maar onderdompelen in soep geldt als ongemanierd.

Noord-Amerika: handen uit de mouwen en eereffecten

14. Mexico: taco’s eet je uitsluitend met je handen

Mexicaanse klassiekers als taco’s, tlacoyo’s en sopes zijn ontworpen als street food. In Mexico gebruikt werkelijk niemand bestek voor een authentieke taco van zachte maïstortilla’s. Wie met mes en vork aan de haal gaat, komt al snel stijf of elitair over. En als we het toch over taco’s hebben: de harde, voorgevormde frituurschalen die in westerse supermarkten als taco’s worden verkocht, worden door Mexicanen als een Amerikaanse uitvinding beschouwd.

15. Verenigde Staten: fooi geven is geen optie, maar een verplichting

In tegenstelling tot veel Europese landen is het geven van fooi (tipping) in de Amerikaanse horeca geen vrijblijvend bedankje voor een goede service, maar een essentieel onderdeel van het salaris van de bediening. De minimale standaardfooi in restaurants ligt tussen de 18% en 20% van het totaalbedrag. Geef je niets of opvallend weinig, dan wordt dat gezien als een duidelijke verklaring dat de service ronduit misdadig slecht was.

Midden- en Zuid-Amerika: vorken, glazen en het ritueel van delen

16. Brazilië: snack en fingerfood eet je tóch niet met je handen

Waar je in Mexico je taco’s met je handen eet, geldt in Brazilië het tegenovergestelde. Zelfs als je pizza, kipvleugeltjes of een snelle snack bij een straattentje eet, raak je het eten bij voorkeur niet rechtstreeks met je blote vingers aan. Gebruik bestek of pak de snack vast met een klein servetje. Je handen gelden in de Braziliaanse eetcultuur al snel als ‘onhygiënisch’ aan tafel.

17. Chili: het mes blijft in de rechterhand

In Chili en veel andere Zuid-Amerikaanse landen worden Europese tafelmanieren strikt nageleefd. Dat betekent: bestek leg je tijdens de maaltijd niet zomaar neer en wissel je ook niet van hand (zoals Amerikanen vaak doen). Je houdt je vork in je linkerhand en je mes in je rechterhand, het hele diner lang. Rusten met je handen? Leg je polsen op de rand van de tafel, maar laat je ellebogen er nooit op steunen.

Afrika: de rechterhand en de kunst van het koffieritueel

18. Ethiopië: gursha, de ultieme blijk van gastvrijheid

In Ethiopië eet je de maaltijd (injera, een zuurdesempannenkoek met verschillende stoofpotten) met je handen. Maar schrik niet als je tafelgenoot plotseling een stukje eten voert aan jou! Dit heet gursha: een traditioneel gebaar van liefde, respect en gastvrijheid. Hoe groter het brok eten dat iemand in je mond stopt, hoe groter de vriendschap. Een gursha weigeren geldt als een grove belediging.

19. Ethiopië & Eritrea: drie kopjes koffie voor geluk

Krijg je een traditionele koffieceremonie (buna) aangeboden? Maak er dan de tijd voor vrij. Het is de gewoonte dat je drie opeenvolgende kopjes drinken accepteert. De drie rondes hebben elk een eigen naam (Abol, Tona en Berekha) en de laatste ronde staat symbool voor het ontvangen van een definitieve zegen. Midden in de ceremonie weglopen wordt als erg onbeleefd gezien.

20. West-Afrika: eet uitsluitend met je rechterhand

Schuif je in Marokko, Senegal of Ghana aan bij een traditionele maaltijd die uit een gemeenschappelijke schaal wordt gegeten (zoals een heerlijke tajine of jollof), gebruik dan uitsluitend je rechterhand. De linkerhand wordt in de islamitische en vele Afrikaanse culturen traditioneel gereserveerd voor hygiënische handelingen (zoals het wassen van het lichaam) en geldt aan de eettafel als onrein. Zelfs als je linkshandig bent, is het verstandig om met rechts te eten en te drinken.

Oceanië: informele etiquette en de erecode van de ronde

21. Australië: ‘shout’ je eigen ronde aan de bar

In de Australische kroegcultuur draait alles om shouting. Als je met een groep op stap gaat, haalt één iemand de eerste ronde drinken (a shout). Het is een absolute sociale zonde om de kroeg te verlaten voordat jij jouw ronde voor de hele groep hebt gehaald. Zomaar je eigen drankje bestellen en betalen terwijl de rest in een shout zit, staat te boek als asociaal.

22. Nieuw-Zeeland: Respecteer tapu en de Maori-tradities

Bij een bezoek aan Nieuw-Zeeland kom je al snel in aanraking met de Maori-cultuur. Hier geldt de regel dat je nóóit op een tafel of een aanrecht gaat zitten. Tafels zijn bedoeld voor eten (noa, het gewone/veilige) en het menselijk lichaam heeft een spirituele status (tapu, illegaal/heilig om te mengen). Ook hoeden of tassen op de eettafel leggen is absoluut not done.

Altijd als eerste op de hoogte van het laatste reisnieuws, de leukste winacties en de beste insidertips? Meld je aan voor de gratis wekelijkse Columbus Travel-nieuwsbrief en/of volg ons op Facebook, Instagram, Linkedin, Spotify en/of YouTube!