5x proosten op het goede leven in het Oostenrijkse Burgenland

Burgenland mag dan wel de laagstgelegen deelstaat van Oostenrijk zijn en niet over de kenmerkende Alpentoppen beschikken, het zingt zeker geen toontje lager. In het uiterste oosten van het land ontvouwt zich een zonovergoten omgeving met zacht glooiende heuvels, ritselende rietkragen rond een steppemeer en dorpen waar de tijd lijkt stil te staan. In deze regio draait alles om ‘Pannonisch genieten’: een unieke levensstijl waarin de zon, de uitgestrekte natuur en wijnen van wereldformaat de hoofdrol spelen. We nemen je in vijf tips mee door dit bijzondere stukje Oostenrijk.

1. Burgenland als waterwereld

Pannonisch genießen. Je hoort het overal in Burgenland. Het is meer dan een slogan, het is een manier van leven, geworteld in het Pannonische bekken dat zich uitstrekt over Midden- en Zuidoost-Europa. De zon schijnt hier vaker dan waar dan ook in Oostenrijk. Het ritme is trager, de avonden zijn langer. In het noorden van Burgenland gaan de laatste uitlopers van de Alpen over in de Pannonische laagvlakte. En dat is te merken.

Het lijkt op een eindeloze zee. Maar wie een paar stappen in het water van het Neusiedlermeer zet, merkt al snel: dieper dan anderhalve meter wordt het nergens. Rond het grootste steppemeer van Midden-Europa, met zijn rietkragen en glinsterende waterspiegel, voelt Oostenrijk haast mediterraan aan.

Het grensoverschrijdende Nationaal Park Neusiedler See-Seewinkel aan de zuidoostkant van het meer wordt gedomineerd door nog meer riet en zilte graslanden. Het gebied is ecologisch uniek in Europa en prijkt daarom op de Werelderfgoedlijst van Unesco. De voedingsrijke bodem trekt een ongekende diversiteit aan vogels aan. Meer dan 370 van de 430 soorten die ooit in Oostenrijk werden waargenomen komen hier voor. Het park is dan ook een trekpleister voor vogelspotters uit de hele wereld. ‘Er vloog hier zelfs eens een wolk van 2,5 miljoen spreeuwen over de wijngaarden,’ vertelt parkranger Lukas. ‘Een spectaculair gezicht, maar niet iedereen is er even blij mee. Wijnboeren moeten hun druiven beschermen met netten of andere maatregelen nemen.’ Even verderop zien we een oude man op een stoeltje in de berm zitten, met een stok wakend over zijn wijnranken. Hij voert zijn eigen, stille strijd tegen de steppevogels van de Pannonische vlakte.

Terwijl het meer je in mediterrane sferen brengt, transporteert het savanne-achtige landschap in het park je naar een Afrikaanse safaribestemming. Er is hier zelfs een lokale Big Five. Imposante waterbuffels, zeldzame Przewalskipaarden, keizerlijke Graugänse, grijze runderen en de witgekleurde ezels zwerven over de zandige bodems.

Ook de Sodalacken oftewel zoutmeren, overblijfselen van een prehistorische zee die hier dertien miljoen jaar geleden lag, zijn uniek in Europa. ‘Het zout zit nog altijd in de bodem,’ legt Lukas uit. ‘In hete zomers stijgt het grondwater, waardoor het zout in de meren terechtkomt.’ Van de meer dan honderd zoutmeren die het gebied ooit telde, zijn er door klimaatverandering en menselijk handelen nog zo’n veertig over.

2. Burgenland als fietswalhalla

De Pannonische Sonne schijnt maar liefst tweeduizend uur en driehonderd dagen per jaar. Daarom is fietsen in dit oostelijke deel van Oostenrijk tot laat in het voor- en najaar mogelijk. Met slechts hier en daar een lichte klim loopt de 117,5 kilometer lange Neusiedler Radweg rond het meer, door bossen, eindeloze wijnvelden, langs rietkragen en zoutmeren. Op heldere dagen is ook de met sneeuw bedekte top van de Schneeberg te zien, met 2.076 meter de meest oostelijke top in de Alpen.

Een kortere fietslus is de Kirschblütenradweg. Over een lengte van 43 kilometer slingert deze langs de westelijke oever van het meer, tussen kersenbomen en zacht glooiende heuvels. In het voorjaar kleuren de takken wit van de bloesem. In de herfst krijgt het golvende landschap een goud- en kopertint. Onderweg doemen dorpen op als Breitenbrunn en Purbach, met hun charmante Kellergassen. Dit zijn oude wijnkelders die nu zijn omgetoverd tot kleine Heurigen en terrasjes waar je kunt neerploffen voor een glas lokale wijn en verse gerechten. Een Heuriger – van het woord heurig, dat zoiets betekent als ‘van dit jaar’ – is een wijnhuis waar de wijnboer zijn jonge, eigen wijn schenkt, vaak vergezeld van eenvoudige koude gerechten. De Kirschblütenradweg is vlak, de uitzichten zijn groots. En dankzij het spoor dat er parallel aan loopt, kun je elk moment besluiten af te stappen.

3. Burgenland als wijnstreek

Op zomeravonden is het gedaan met de rust. Dan stijgt boven de terrassen in het wijnstadje Rust het geluid van stemmen, vioolmuziek en gerinkel van glazen op, terwijl de zon in het Neusiedlermeer verdrinkt. In geen enkele andere gemeente in Burgenland speelden wijnbouw en -handel zo’n belangrijke rol als in het gemoedelijke Rust. De wijngaarden liggen tegen de hellingen ten zuidoosten van het meer. Ze worden begrensd door heuvels, die de wijngaarden beschermen tegen noordelijke en westelijke weersomstandigheden. Door de ligging in een kom, open richting het water, profiteren de druiven optimaal van het microklimaat dat door het immense meer wordt veroorzaakt.

Het ‘vloeibare goud’ van Rust – de beroemde Ruster Ausbruch, gemaakt van druiven die in de herfstnevel rijpen tot kleine suikerrijke smaakbommetjes – komt tot rust in eeuwenoude kelders met houten, verweerde deuren. De wijnen uit Rust waren geliefd tot ver buiten Oostenrijk. Ze werden in heel Europa gedronken aan de tafels van vorstenhuizen en welgestelde burgers, waaronder Goethe. Zelfs de Titanic had flessen met de gebrande ‘R’, sinds 1524 het keurmerk van Rust, aan boord toen ze zonk.

Door de faam van de wijn verwierf het plaatsje in de zeventiende eeuw de koninklijke titel van Hongaarse Vrijstad. In ruil voor zestigduizend gulden en vijfhonderd emmers van hun beste Ruster Ausbruch-wijn maakten de inwoners van Rust een enorme sprong in autonomie en economische macht. Zo kwamen ze onder direct gezag van de Hongaarse koning, bepaalden ze hun eigen stadsbestuur en rechtspraak en werden ze uitgesloten van tol en belasting in het koninkrijk.

4. Burgenland als wieg voor musici

In het hart van Burgenland, in Eisenstadt, waart de geest van de bekende componist Joseph Haydn nog altijd rond. Veertig jaar lang was hij kapelmeester aan het hof van de adellijke familie Esterházy. Hij componeerde er tientallen symfonieën, missen en kamermuziekwerken. In de Haydn Hall van het barokke Schloss Esterházy gingen vele stukken van zijn hand in première. Dat moet fantastisch geklonken hebben. Nog altijd wordt de zaal beschouwd als een van de mooiste en best klinkende ter wereld.

Ter ere van keizer Frans II schreef Haydn het Kaiserlied. Dit melodieuze eerbetoon groeide later uit tot het Duitse volkslied. Een stukje wereldgeschiedenis, ontstaan in de luwte van dit kleine Oostenrijkse stadje. Bezoek ook het Haydn House om in zijn voetsporen te treden. Haydn zelf predikte het al: ‘Mijn taal wordt over de hele wereld begrepen.’

Veertig kilometer zuidwaarts, in het dorp Raiding, werd in 1811 nog een muzikaal wonder geboren: Franz Liszt. Pianovirtuoos, componist, charmeur en de eerste echte internationale muziekster. Zijn vingers leken over de toetsen te zweven, zijn optredens brachten vrouwen tot tranen. In zijn geboortehuis, nu het Liszt Museum, vind je historische instrumenten en documenten. Jaarlijks wordt zijn nalatenschap geëerd tijdens het Liszt Festival.

Speciale plekken om te overnachten

Burgenland biedt unieke mogelijkheden voor een verblijf, of je nu kiest voor een vakantie bij de wijnboer of ontspanning zoekt in een van de wellnesshotels.

• Scheiblhofer Resort, Andau. Wat in 1983 begon met vijf hectare familiewijngaard, is uitgegroeid tot een van de grootste wijnproducenten van Oostenrijk. Tijdens een rondleiding ontdek je hoe wijnen zoals de internationaal bekende rode Big John tot leven komen. Na het proeven kun je blijven overnachten in het stijlvolle guesthouse the hangOVER of het luxe viersterren wijn- en wellnessresort.
• Tschardakenhof, Lutzmannsburg. Deze voormalige boerderij, een authentiek voorbeeld van de langgerekte Streckhof-architectuur van Midden-Burgenland, bestaat uit vijf moderne appartementen. Het pand dateert uit 1829 en is een van de weinige gebouwen die de geschiedenis overleefden.
• Weinlofts, Eisenberg. In Eisenberg zijn drie Kellerstöckl omgetoverd tot moderne appartementen voor twee tot vier personen. In deze tachtig jaar oude kelderhuizen geniet je vanaf een van de terrassen van het uitzicht over de uitgestrekte Pannonische vlakte (zie ook loft II en loft III).

Geïnspireerd geraakt? Kijk voor meer informatie op de website van Burgenland.

Volg Columbus Travel op Facebook, Instagram, Spotify en/of YouTube en meld je aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief.