Een spontane ontmoeting met de Kuna mensen. Deel 1 - Darien NP , Panama

Ik sta in Panama City en besluit om naar La Palma te gaan, zo’n 260km naar het zuidoosten richting de Darien Gap. Om de reis wat op te breken kijk ik naar de kaart en prik blind met mijn vinger een dorp halverwege aan: “Een ticket naar Ipeti graag.”

Na 3,5uur in de fel gekleurde bus houden we halt. “Dit is Ipeti. Wil je er echt HIER uit.” vragen de buschauffeur en zijn maatje me aarzelend. Jazeker! Ipeti ziet er uit als een down-to-earth traditioneel Kuna dorp. Dit komt prachtig uit.

Een paar dames zitten op een vlonder banaantjes en avocado's te verkopen. Daar ga ik eerst maar eens kijken. Geïnteresseerd bestudeer ik hoe ze Molas aan het naaien zijn.

Molas zijn onderdeel van de Kuna’s traditionele kledij. Ze worden gemaakt van verschillende laagjes stof die in patronen, laag voor laag, worden open geknipt en met bijna onzichtbare steekjes worden vastgenaaid. Hierdoor ontstaan panelen met verschillende gekleurde patronen die als voor- en achterpand van blouses worden gebruikt.
Molas kunnen bijna verantwoordelijk worden gesteld voor de Kuna’s onafhankelijkheids status. Na de poging van de Panamese overheid om de Kuna te ‘verwesteren’ in het begin van de 20e eeuw door het verbieden van hun gewoonten, hun taal en hun traditionele kleding (o.a. de Mola), is er een enorme golf van verzet ontstaan. Deze verzetsbeweging culmineerde in de Kuna revolutie van 1925, waardoor, na zware gevechten, de Panamese overheid de concessie heeft moeten doen die de Kuna mensen het recht gaf om hun eigen grondgebied zelfstandig te regeren.

De dames zeggen niet veel, het voelt alsof ze wat ‘schuw’ zijn, een muurtje om hun bestaan hebben opgebouwd. Ik vraag me af wat ze denken over buitenlanders en aan wie ze hun oogst verkopen. Dit is de enige weg naar de Darien Gap, Highway 1 door Panama, maar er komt nauwelijks iets voorbij. Bussen die altijd door rijden, af en toe een plaatselijke personen auto en heel soms een avonturier op zijn motor die de Pan-Amerikana af rijdt.

Ik wandel het dorp in en bij het eerste huis word ik meteen naar binnen gezwaaid.
De huizen zijn gemaakt van latten en planken met een dik palmbladeren dak. Ze zijn groot en leeg van binnen. Hangmatten, gebruiksvoorwerpen, een houten bed (dat meer op een groenteverkoopbak lijkt) en visnetten hangen en staan zonder orde. Er word buiten gekookt, rijst, bonen, bakbananen en leguaan. De kinderen vinden het prachtig en willen alleen maar op de foto. Sommigen lopen naakt rond anderen hebben zelfs schoenen aan. Ze plassen waar ze staan, gewoon voor de deur en het schijnt allemaal niks uit te maken.

Zucht, wat een tering zooi. Wat is het toch met deze mensen die zo simpel leven dat ze zelfs niks aan kapotte muren, aangekoekte pannen, afval, schoon water of georganiseerdheid doen. Men zit en geniet, zolang het niet in elkaar stort en er rijst op tafel staat blijven wij lekker genieten. Wij maken ons niet druk over wat het Westers oog ziet.

Als ik verder wandel ziet Alvariño me aankomen. Hij schommelt in zijn hangmat onder zijn zeer lage afdak en blijkt een bron van informatie te zijn met zijn duidelijk en helder Spaans. Zijn huis is ook verzorgder en er bestaat zowaar wat discipline met de kids.
Hij vertelt dat dit dorp Camarka Madungandi Kuna zijn waar 12 dialecten worden gesproken. Er wonen 800 mensen in dit dorp en elk huis heeft 8 tot 12 bewoners, maar ik zie bij lange na geen 80 hutten dus dit moet heel het Ipeti gebied zijn.
Er is een 4jaar oude school met 4 docenten uit andere steden en een kerk voor het gebrachte Christendom.
Alvariño vindt het prima dat ik mijn tent naast zijn huis opzet en de kinderen kijken geboeid toe. Zijn oudste dochter Alvariña, 16jaar, heeft een pienter ogende baby van 9maanden. Voor de lol tekenen ze kruisjes en stippen op z’n huid met vruchtsap, parmantig en stevig zit hij rechtop. Alvariña draagt net als de meeste vrouwen traditionele kledij met gouden oorbellen, neusringen, gekleurde dunne stoffen als rok, een mola blouse en rijen met kraaltjes aan onder benen en armen. Werkelijk prachtig om te zien.

(Er is een deel twee)